İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirlerinin edindiği son dakika bilgilerine göre, UNESCO tarafından acil koruma gerektiren somut olmayan kültürel miras kapsamına alınan geleneksel zeytincilik uygulamalarının gelecek kuşaklara aktarılması için çağrıda bulunuldu. Biruni Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Gülsün Duran, zeytin ağacını korumanın Anadolu’nun binlerce yıllık kültürel hafızasını korumak anlamına geldiğini belirtti.

Geleneksel Yöntemler Tehdit Altında

Türkiye’nin geleneksel zeytin yetiştiriciliğine ilişkin bilgi ve yöntemleri 2023 yılında UNESCO’nun Acil Koruma Gerektiren Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne dahil edildi. Konuyu değerlendiren Dr. Öğr. Üyesi Gülsün Duran, tarımsal üretim şartlarındaki değişimlerin ve geleneksel yöntemlerin azalmasının bu köklü mirasın sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini ifade etti.

Zeytin yetiştiriciliğinin yalnızca ekonomik bir üretim alanı olmadığını vurgulayan Duran, hasat zamanının belirlenmesinden ürünün işlenmesine uzanan sürecin kuşaklar boyunca aktarılan önemli bir bilgi birikimi barındırdığını kaydetti.

Hasat ve Üretim Süreçleri

Zeytin hasadının bölgelere göre farklı geleneksel uygulamalarla yapıldığını anlatan Duran, elle toplama ile sırık ve örtü kullanımının geçmişten bugüne taşınan üretim kültürünün örnekleri olduğunu söyledi. Modern teknolojilerin yaygınlaşmasına rağmen taş değirmenler gibi geleneksel yöntemlerin unutulmaması gerektiği ifade edildi.

Kırsal nüfusun azalması ve genç kuşakların bu süreçlerden uzaklaşmasının riski artırdığına dikkat çeken uzmanlar, yerel yönetimler, üniversiteler ve ilgili kurumların iş birliğiyle geleneksel bilgilerin kayıt altına alınmasının önemine işaret etti.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Somut olmayan kültürel miras, toplulukların ve grupların kültürel miraslarının bir parçası olarak tanımladıkları uygulamaları, temsilleri, anlatımları, bilgi ve becerileri kapsar. UNESCO'nun bu kapsamdaki listeleri, kültürel çeşitliliğin korunması ve insanlığın ortak hafızasının gelecek nesillere aktarılması amacıyla oluşturulmaktadır.