İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirlerinin edindiği son dakika bilgilerine göre, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç ve Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sinoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Gürhan Kirilen yürüttükleri ortak çalışmalarla önemli bir tarihi keşfe imza attı. Yapılan incelemeler neticesinde, Bilge Kağan’ın Orhun Vadisi’nde bir saray şehri inşa ettirdiği belirlendi.

Şiirdeki Notla Başlayan Araştırma

Keşif sürecinin Prof. Dr. Gürhan Kirilen’in 13’üncü yüzyılda kaleme alınmış bir şiirin açıklama notunu fark etmesiyle başladığını belirten Doç. Dr. Hayrettin İhsan Erkoç, Kitan asıllı şair Yelü Zhu’nun eserinde bu bilgiyi aktardığını ifade etti. Söz konusu notta, Moğol başkenti Karakurum’un ve Kül Tigin Yazıtı’nın yakınlarında Bilge Kağan’a ait bir saray şehrinin bulunduğunun kaydedildiği belirtildi.

Göktürk Şehircilik Tarihine Dair Yeni Ufuklar

Araştırma ekibinin uydu görüntüleri ve tarihi mesafeler üzerinden yaptığı incelemeler sonucunda kalıntıların günümüzdeki Moğolistan’ın Hotont kasabası sınırları içinde yer aldığı tespit edildi. Bölgede Göktürkler sonrasında Uygurların da hakimiyet kurduğu, Orhun Vadisi genelinde çok sayıda yerleşimin bulunduğu vurgulandı. Uzmanlar, bu keşfin Çin kaynaklarında yer alan Göktürklerin yalnızca göçebe olduğuna dair basmakalıp bilgileri değiştireceğini ve eski Türk şehircilik tarihi hakkındaki birikimleri yenileyeceğini kaydetti.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Tarihsel süreçte bozkır devletleri, askerî ve stratejik nedenlerle genellikle hareketli yaşam tarzını benimsemiştir. Orhun Vadisi ve çevresi, Hunlardan itibaren Türk devletleri için önemli bir idare merkezi olma özelliği taşır ve bölgede tespit edilen yerleşim kalıntıları erken dönem Türk mimarisi ile şehircilik faaliyetlerine ışık tutmaktadır.