İhlas Haber Ajansı (İHA) Rize muhabirlerinin sahadan aktardığı bilgilere göre, Çayeli’nin unutulmaya yüz tutmuş kültürel mirası, 4 üniversiteden 20 akademisyenin yürüttüğü saha çalışmalarıyla kitap ve dijital arşive dönüştürülmek üzere kayıt altına alınıyor.

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ) ve Çayeli Kaymakamlığı iş birliği ile hayata geçirilen Çayeli Kültürel Miras Atlası: Tarih, Kültür ve Yaşayan Miras projesinin saha çalışmaları başladı. İlçenin zengin kültürel birikimini bilimsel yöntemlerle tespit edip gelecek kuşaklara aktarmayı hedefleyen proje kapsamında ilk derleme faaliyetleri Aşıklar Vadisi ve Senoz Vadisi’nde yürütülüyor.

Zengin Akademik Kadro Görev Alıyor

Yürütücülüğünü RTEÜ Ardeşen Turizm Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gülsün Yıldırım’ın üstlendiği projede RTEÜ Ardeşen Turizm Fakültesi, Ziraat Fakültesi ile Ardeşen ve Pazar Meslek Yüksekokullarının yanı sıra Akdeniz, Balıkesir ve Bandırma Onyedi Eylül üniversitelerinden akademisyenlerin de yer aldığı 20 kişilik uzman ekip görev alıyor.

Sosyal sorumluluk projesi niteliği taşıyan saha araştırması mutfak kültürü, halk edebiyatı ve sözlü kültür, tarım kültürü ve biyokültürel miras, sanat tarihi ve mimari miras, el sanatları ve geleneksel meslekler, gelenek-görenek ve sosyal hayat, yerleşim tarihi, kültürel peyzaj ve toplumsal hafıza olmak üzere dokuz ana başlık altında sürdürülüyor. Projede görevli akademisyenler, köylerdeki kaynak kişilerle birebir görüşmeler gerçekleştirerek yörenin sözlü geleneğini, üretim biçimlerini ve yerel mimari dokusunu belgeliyor.

Unutulmaya Yüz Tutmuş Gelenekler İnceleniyor

Saha çalışmaları sırasında yerel halktan edindikleri ilginç ritüelleri paylaşan Doç. Dr. Gülsün Yıldırım, bölgenin iklim şartlarına bağlı olarak gelişen gelenekleri anlatarak Anadolu’nun diğer bölgelerinde yağmur duasına çıkılırken Rize’de eskiden güneş duası yapıldığını ve büyüklerin buna Bobredigin dediğini öğrendiklerini belirtti. İlçede derlenen evlilik geleneklerine de değinen Yıldırım, tuzlu kahve adetinin yerini Çayeli’nde gelin damadın zor durumda bırakıldığı magar sofrası uygulamasının aldığını ifade etti.

Saha araştırmalarının tamamlanmasının ardından elde edilen tüm verilerin bilimsel bir envantere dönüştürülerek Çayeli Kültürel Miras Atlası adıyla kitaplaştırılması ve dijital platformlarda yaşatılması hedefleniyor.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Kültürel miras envanteri çalışmaları, yerel sosyokültürel değerlerin kaybolmasını önlemek ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla akademik düzeyde yürütülen koruma faaliyetleri arasında yer alır. Üniversiteler ile yerel idarelerin ortaklaşa gerçekleştirdiği bu tür projeler, bölgenin somut olmayan kültürel miras unsurlarının belgelenerek ulusal ve uluslararası literatüre kazandırılmasında kritik bir rol oynar.