ERZURUM'DA HUKUK VE YAPAY ZEKÂ ARAŞTIRMASI

Teknolojide yaşanan hızlı gelişmelerle birlikte yapay zekâ araçlarının kullanımı her geçen gün artarken, bu teknolojinin hukuk dünyasındaki yeri bilimsel bir araştırmaya konu oldu. Ceyhun Serçemeli tarafından yapılan ve Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Bilişim Hukuku Dergisi'nde yayınlanan 'İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Alanında Yapay Zekâ Kullanımına İlişkin Hukukçu Görüşleri' başlıklı çalışma, hukukçuların yapay zekâya bakışını gözler önüne serdi.

Nitel araştırma yöntemiyle Erzurum'da görev yapan avukat, hâkim ve akademisyenlerle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilerek yapılan çalışmada; yapay zekânın hız ve verimlilik sağladığı ancak insani değerlerin yerini alamayacağı vurgulandı. Araştırma sonuçlarına göre, avukatlık meslek mensupları yapay zekâ araçlarının kullanımına en katı yaklaşan grup oldu.

HÂKİMLER MESAFELİ, AVUKATLAR TEMKİNLİ

Avukatlar; duruşma aşamalarında ve müvekkil görüşmelerinde duygusal zekâ, vicdan ve empati gibi insani özelliklerin kritik önemde olduğunu belirtti. Hâkimlerin ise hesaplamalar ve teknik detaylar açısından yapay zekâ araçlarından nispeten yararlanılabileceğini düşündüğü, ancak yargılamadaki 'vicdani kanaat' unsuru nedeniyle teknolojiye mesafeli yaklaştıkları anlaşıldı. Akademisyenlerin de öncelikle etik ilkeler dikkate alınmak kaydıyla, derslerde ve bilimsel araştırmalarda yapay zekâ araçlarından yararlanılabileceğini ifade ettikleri görüldü.

HİBRİT MODEL ÖNERİSİ

İş ve sosyal güvenlik hukuku alanında yapay zekânın avantajları ve dezavantajlarının kıyaslandığı çalışmada, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai alacakları veya sosyal güvenlik ödemeleri gibi karmaşık hesaplamalarda teknolojinin hızlı ve doğru sonuçlar sunabileceği belirtildi. Buna mukabil, yapay zekânın avukatlık ve hâkimlik gibi insan ilişkisine dayalı mesleklerde insanın yerini alamayacağı net bir şekilde ifade edildi.

Araştırmanın sonuç bölümünde, hukuk pratiğinde yapay zekânın hem verimlilik hem de adaletin sağlanması açısından 'hibrit' bir yaklaşımla kullanılması gerektiği önerildi. Yapay zekânın hesaplamalar, veri analizleri ve belge hazırlama gibi teknik görevlerde destek sağlaması, ancak karar alma ve vicdani kanaat süreçlerinin insan odaklı yürütülmesi gerektiği savunuldu.