ORMAN YANGINLARI SONRASI KAYIPLARA BİLİMSEL YAKLAŞIM

Karabük Üniversitesinde (KBÜ) yürütülen Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) destekli projeyle, yangın sonrası kızılçam ve karaçam odunlarında meydana gelen fiziksel, mekanik ve kimyasal bozulmalar zamana bağlı olarak incelenerek hammadde kayıplarının azaltılması hedefleniyor. Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ufuk Coşgun yürütücülüğündeki projede, yangın görmüş odun hammaddesinin ticari değerini koruyabileceği süre belirlenecek.

RESTORASYON PERİYOT GENİŞLİĞİ BELİRLENECEK

TÜBİTAK 1001 programı kapsamında desteklenen çalışmada, Türkiye’de geniş yayılış alanına sahip kızılçam ve karaçam odunlarının yangın sonrasındaki bozulma süreçleri araştırılacak. Yangın sonrasında odun hammaddesinin hızla değer kaybedeceği öngörüsüyle arazilerin kısa sürede boşaltılması, teknik standartlara uygun kaliteli tomrukların daha düşük katma değerli ürün sınıflarında pazarlanmasına neden olabiliyor. Proje kapsamında bu belirsizliğin giderilmesi ve Restorasyon Periyot Genişliği'nin belirlenmesi amaçlanıyor.

AKREDİTASYON LABORATUVARLARINDA KAPSAMLI TESTLER

Dört ay boyunca 15 günlük periyotlarla 28 ay sürecek çalışma kapsamında yangın görmüş alanlardan numuneler alınacak. Toplam 34 deneme ağacından elde edilecek 10 binin üzerinde numune, TS-ISO standartlarına uygun akredite testlerden geçirilecek. Karabük Üniversitesi Demir Çelik Enstitüsü Malzeme Araştırma Geliştirme Merkezi (MARGEM) bünyesindeki laboratuvarlarda statik eğilme, elastikiyet modülü, şok direnci ve liflere paralel basınç gibi mekanik testler gerçekleştirilecek.

MOLEKÜLER DÜZEYDE ANALİZ VE EKONOMİK BOYUT

Termal stres kaynaklı mikro-anatomik deformasyonlar Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile incelenirken, kimyasal bozulmalar Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR) kullanılarak moleküler düzeyde değerlendirilecek. Projenin ekonomik boyutunda ise Batı Karadeniz, Ege ve Akdeniz bölgelerinde 2023-2025 yıllarında meydana gelen orman yangınlarının öncesi ve sonrasındaki hammadde arzı ile ihale satış verileri incelenecek.

SÜRDÜRÜLEBİLİR ORMAN YÖNETİMİNE KATKI

Çalışmanın, 12. Kalkınma Planı’ndaki Sürdürülebilir Orman Yönetimi, Yeşil Dönüşüm ve Döngüsel Ekonomi hedefleriyle de uyumlu olduğu bildirildi. Yangın hasarlı orman varlıklarının bozulma süreçlerinin ortaya konulmasıyla hem kullanılabilir odun hammaddesinin israfının önlenmesi hem de yangın sonrası ekosistemin doğal gençleşme dinamiklerine uygun restorasyon çalışmalarının planlanmasına katkı sağlanması amaçlanıyor.