NET HABER: Haber ve Son Dakika Haberleri

KÜTAHYA'DA 60 YILLIK REBAP GELENEĞİ

Kütahya’da Kültür ve Turizm Bakanlığı rebap sanatçısı Ahmet Bitirim, yaklaşık 60 yıldır Orta Asya kökenli Türk sazı rebabın yapımını ve icrasını sürdürüyor. Geleneksel yöntemlerle, büyük ölçüde doğal malzemeler kullanarak rebap yapan Bitirim, 1967 yılından bu yana ürettiği sazları müzisyenlerle buluşturuyor. Kütahya’da rebap yapımını sürdüren tek kişi olduğunu belirten 69 yaşındaki Ahmet Bitirim, gençlerin saza olan ilgisinden umutlu olduğunu söyledi.

REBABIN TARİHİ VE KÖKENİ

Türk musikisinin geleneksel sazlarından biri olan rebabın tarihinin oldukça eski dönemlere uzandığını belirten Ahmet Bitirim, sazın geçmişiyle ilgili farklı anlatımlar bulunduğunu ifade etti. Rebabın Orta Asya kökenli Türk sazı olduğunu belirten Bitirim, tarihi gelişimi içerisinde Hazreti Süleyman tarafından keşfedildiğinin menkıbe olarak anlatıldığını söyledi. Sazın bugünkü modern yapısına ise Farabi tarafından geliştirildikten sonra kavuştuğunun kabul edildiğini belirten Ahmet Bitirim, rebabın zaman içerisinde farklı coğrafyalarda kullanıldığını ve çeşitli müzik kültürlerini etkilediğini kaydetti.

GÖVDESİ HİNDİSTAN CEVİZİ KABUĞUNDAN YAPILIYOR

Rebabın yapımında kullanılan malzemelerin büyük bölümünün doğadan elde edildiğini anlatan Ahmet Bitirim, sazın gövdesinin temel malzemesinin Hindistan cevizi kabuğu olduğunu söyledi. Hindistan cevizinin iç kısmının boşaltılmasının ardından kabuğun ön bölümüne özel bir deri gerildiğini belirten Ahmet Bitirim, kullanılan derinin sazın ses kalitesi açısından büyük önem taşıdığını ifade etti. Sazın yapımında kullanılan malzemelerin rastgele seçilmediğini belirten Bitirim, farklı deri türleriyle yapılan denemelerde istenilen sesin elde edilemediğini kaydetti.

REBABIN SESİ AT KILINDAN GELİYOR

Rebabı diğer birçok telli çalgıdan ayıran en önemli özelliklerden birinin çalma tekniği olduğunu anlatan Ahmet Bitirim, sazın tellerinin ve yayınından at kılından yapıldığını söyledi. Sazın tellerinde özellikle at kuyruğundan elde edilen kılların kullanıldığını belirten Ahmet Bitirim, yayın da yine at kılından hazırlandığını ifade etti. Rebabın perdesiz bir saz olduğunu belirten Ahmet Bitirim, standart ölçülerdeki bir rebabın yaklaşık 40 santimetre uzunluğunda olduğunu ve iki oktavlık bir ses genişliğine sahip bulunduğunu söyledi.

BİR REBAPTA 20-25 TEL BULUNUYOR

Rebabın telleri ve yayında kullanılan at kıllarının hazırlanma sürecinin de geleneksel yöntemlerle gerçekleştirildiğini anlatan Ahmet Bitirim, sazın yaklaşık 20-25 telinin bulunduğunu, yayında ise 80 ila 100 arasında kıl kullanıldığını söyledi. At kuyruğu ve at yelesinden elde edilen kılların farklı işlemlerden geçirildikten sonra sazın yapımında kullanıldığını belirten Ahmet Bitirim, teller ile yayın birbirine uyum sağlaması için çam reçinesinden faydalanıldığını ifade etti.

DOĞAL HALİNİN KORUNMASI

Rebap yapımında modern ve endüstriyel malzemeleri mümkün olduğunca kullanmadığını vurgulayan Ahmet Bitirim, sazın geleneksel yapısının korunmasının önemli olduğunu söyledi. Vida, çivi ve civata gibi malzemeler yerine geleneksel yöntemlerin tercih edildiğini belirten Bitirim, sazın doğal görünümünün korunması gerektiğini ifade etti. Bu yönüyle rebabın yalnızca bir müzik aleti değil, aynı zamanda geleneksel el işçiliğinin de önemli bir örneği olduğunu belirtti.

AHMET YAKUPOĞLU İLE BAŞLAYAN YOLCULUK

Rebabın Kütahya’daki geçmişine de değinen Ahmet Bitirim, merhum sanatçı Ahmet Yakupoğlu’nun kentin kültür hayatında rebabın yeniden tanınmasında önemli bir rol üstlendiğini belirtti. Yakupoğlu’nun teşvikiyle rebap yapımına yöneldiğini belirten Ahmet Bitirim, 1967 yılından bu yana Kütahya’da rebap yaptığını söyledi. Yaklaşık 60 yıllık süreçte yaptığı sazları müzisyenlere ulaştırdığını ifade eden Ahmet Bitirim, geleneksel yapım bilgisini de korumaya çalıştığını dile getirdi.

GENÇLERDEN DAHA ÇOK UMUTLUYUM

Rebabın geleceğinin gençlerin ilgisine bağlı olduğunu belirten Bitirim, gençlerin sazı öğrenmesi ve yaşatması halinde geleneğin devam edeceğine inandığını ifade etti. Ahmet Bitirim, "Ben gençlerden daha çok umutluyum. İnşallah o gençler böyle böyle bu sazımızı ayakta tutmaya devam ederler" dedi. Kütahya’da kendisiyle birlikte rebapla ilgilenen yaklaşık 8-10 kişinin bulunduğunu aktaran Ahmet Bitirim, ancak sazın yapımını halen yalnızca kendisinin gerçekleştirdiğini sözlerine ekledi.