MİLLİ İSTİHBARAT AKADEMİSİ'NDEN KAPSAMLI ALMANYA RAPORU

Milli İstihbarat Akademisi’nden Baki Laleoğlu’nun kaleme aldığı "Almanya’da Aşırı Sağ: Liberal Demokrasinin Temsil Krizi" başlıklı analiz yayımlandı. Çalışmada Almanya’da aşırı sağın yükselişinin belirli kriz dönemlerine verilen geçici bir tepkinin ötesinde, Batı dünyasında uzun süredir devam eden ve giderek derinleşen yapısal dönüşümün Almanya’daki yansıması olduğu belirtildi. Analizde, aşırı sağın yükselişinin bir sebep değil, liberal demokrasiler ile geleneksel siyasi aktörlerin temsil ve meşruiyet üretme kapasitesindeki zayıflamanın bir sonucu olduğu vurgulandı.

KRİZLER YAPIŞAL GERİLİMLERİ GÖRÜNÜR KILDI

Çalışmada Almanya’daki aşırı sağın yükselişinin yalnızca 11 Eylül sonrasında artan İslamofobi ve yabancı düşmanlığı, 2008 ekonomik krizi, 2015-2016 göç dalgası ve pandemi gibi gelişmeler üzerinden açıklanamayacağına dikkat çekildi. Bu krizler, aşırı sağın yükselişinin kaynağı olmaktan çok uzun süredir var olan yapısal gerilimleri görünür kılan gelişmeler olarak değerlendirildi. Alman aşırı sağının yalnızca Nazizm temelinde ortaya çıkan marjinal bir sapma olarak değerlendirilmemesi gerektiği, tarihsel sürekliliğin "Völkisch" düşünce geleneği etrafında ele alınması gerektiği kaydedildi.

AFD'NİN YÜKSELİŞİNDE STATÜ KAYBI ETKİSİ

AfD’nin siyasi başarısının, aşırı sağın yalnızca yükselişi değil aynı zamanda biçim değiştirmesi üzerinden değerlendirildiği raporda, partinin açık ırkçı sembollerden kısmen kaçınarak popülist bir söylemle geniş kitlelere ulaştığı belirtildi. AfD desteği ile işsizlik ve gelir eşitsizliği arasında doğrudan bir ilişki bulunmadığı, belirleyici unsurun bireylerin hissettiği göreceli statü ve kayıp algısı olduğu aktarıldı. Partinin tabanının yalnızca düşük gelirli kesimlerle sınırlı olmadığı, kültürel statü kaybı hisseden orta sınıf ve kırsal seçmenler arasında da güçlü karşılık bulduğu ifade edildi.

AVRUPA BÜTÜNLEŞMESİ VE TÜRKİYE İLİŞKİLERİ

Analizde, Almanya’da aşırı sağın güçlenmesinin etkilerinin ülke sınırlarının ötesine taşındığına dikkat çekildi. Avrupa Birliği açısından temel etkinin Almanya’nın AB’den ayrılması gibi radikal bir senaryodan ziyade bütünleşme mantığının içeriden dönüşmesi olacağı değerlendirildi. AfD’nin Türkiye’ye yaklaşımındaki ikili yapının ele alındığı raporda, Türkiye'nin kültürel olarak Avrupa'ya ait görülmezken aynı zamanda "önemli bir stratejik ve ekonomik ortak" olarak tanımlandığına dikkat çekildi.

ALMAN DEMOKRASİSİ İÇİN ÜÇ SENARYO

Laleoğlu’nun hazırladığı çalışmada, Alman siyasetinin geleceğine ilişkin üç muhtemel senaryo ortaya konuldu. İlk senaryoda popülist ve aşırı sağ siyasetin kurumsallaşması ele alınırken, ikinci senaryoda merkez siyasetin aşırı sağ ile rekabet etmek amacıyla merkezden uzaklaşması riski vurgulandı. Üçüncü senaryoda ise temsil krizi ve kimlik temelli dışlanmışlık hissine yönelik uzun vadeli politikaların geliştirildiği demokratik direnç değerlendirildi. Analizin sonuç bölümünde, aşırı sağla mücadelenin yalnızca güvenlikçi önlemlerle yürütülemeyeceği, demokratik siyasetin kapsayıcı biçimde yeniden inşasını içermesi gerektiği ifade edildi.