Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve kapatılan Milli Amele Hizmet / Milli Emniyet Hizmeti (MAH) arşivlerinde bulunan tarihi belgeler gün yüzüne çıkarıldı. Cumhuriyet tarihinden 2. Dünya Savaşı’na kadar uzanan dönemi kapsayan taranmış raporlar, yakın tarihin askeri, diplomatik ve istihbar olaylarının perde arkasındaki detayları gözler önüne serdi.
Churchill’in Adana Ziyareti ve Alman Diplomasisi
Arşivdeki 12 Şubat 1943 tarihli raporda, İngiltere Başbakanı Winston Churchill’in Adana’da Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile yaptığı görüşmenin Alman diplomasisinde yarattığı panik belgelendi. İzmir’deki Alman Konsolosluğu’nun ilk gün büyük bir telaş yaşadığı, Alman Büyükelçisi Von Papen’e Türk hükümeti tarafından Alman dostluğundan vazgeçilmeyeceğine dair kesin teminat verilmesiyle Alman yetkililerin rahat bir nefes aldığı aktarıldı.
Lawrence’ın Kudüs’teki Çift Kimlikli Faaliyetleri
23 Eylül 1929 tarihli bir diğer MAH raporunda, Arabistanlı Lawrence olarak bilinen İngiliz istihbarat subayı Miralay Lawrence’ın Orta Doğu’daki faaliyetleri detaylandırıldı. Lawrence’ın Kudüs’te kılık değiştirerek bazen Şeyh Abdullah adıyla Müslüman hocası, bazen de Yakos İskinazi adıyla Amerikalı Musevi Hahamı kılığına girdiği belirlendi. Belgelere göre Lawrence, Mescid-i Aksa ve Burak Duvarı çevresinde her iki tarafa da telkinlerde bulunarak çatışmaları kışkırttı.
Atatürk’e Mülakat Teklifi ve Şifreli Kodlar
31 Mayıs 1935 tarihli belgede, Pera Palas Oteli’nde kalan ve kendisini İngiliz gazeteci olarak tanıtan bir kadının Mustafa Kemal Atatürk ile mülakat talep etmesi üzerine başlatılan gizli takip yer aldı. Atatürk’ün durumdan şüphelenmesiyle MAH ekipleri harekete geçerken, İngiliz gazeteci Kollins’in haberleşmelerinde Mustafa Kemal Atatürk için Robertson, İsmet İnönü için Smith ve Mareşal Fevzi Çakmak için Brown kod isimlerini kullandığı deşifre edildi.
İngiliz Kemal Raporu ve Kimyasal Banyo Yöntemi
Arşivlerde kamuoyunda İngiliz Kemal olarak bilinen Ahmet Esat Tomruk hakkındaki değerlendirmeler de ortaya çıktı. 26 Aralık 1940 tarihli raporda, Tomruk'un sunduğu bilgilerin yüzeysel olduğu gerekçesiyle resmi ilişkinin kesildiği ifade edildi. Öte yandan 1933 tarihli bir belgede, şüpheli gizli yazılı mektupların çözülmesi için Demir 3 Klorür solüsyonunun kullanılması ve kimyasal banyo yapılması talimatı yer aldı.
EDİTÖR NOTU
Milli İstihbarat Teşkilatı'nın kökeni, Kurtuluş Savaşı döneminde kurulan çeşitli gizli mukavemet teşkilatlarına dayanmaktadır. Cumhuriyet döneminde MAH adıyla kurulan yapı, zaman içinde teşkilat kanunlarıyla günümüzdeki MİT yapısına evrilmiştir. Tarihi devlet arşivlerinin açılması, yakın tarih araştırmaları için temel kaynak niteliği taşımaktadır.
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.
Kanunlara aykırı, konuyla ilgisi olmayan, küfür içeren yorumlar onaylanmamaktadır. IP adresiniz kaydedilmektedir.