İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirlerinin edindiği son dakika bilgilerine göre, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Coşkun, çocukluk çağında gerçekleştirilen gereksiz radyolojik tetkiklerin beyin tümörü riskini artırabileceği yönünde uyarılarda bulundu.

Beyin tümörleri, çocukluk döneminde en sık rastlanan ikinci kanser grubunu oluştururken, çocuk ve ergenlerde kansere bağlı ölümlerin de başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Prof. Dr. Uğur Coşkun, Kaliforniya Üniversitesi Davis ve San Francisco (UCSF) araştırmacılarının yürüttüğü ve kısa süre önce JAMA dergisinde yayımlanan geniş kapsamlı bir çalışmanın sonuçlarına dikkat çekti. Araştırmada, çocukluk döneminde tıbbi görüntüleme işlemlerinden alınan iyonlaştırıcı radyasyon dozu ile ilerleyen yıllarda beyin tümörü gelişme riski arasında bir bağlantı olduğu tespit edildi.

Çalışmanın ilk yazarı Prof. Diana Miglioretti ve ekibi, ABD ile Kanada'nın Ontario eyaletinde doğumdan itibaren ortalama 12,3 yıl boyunca takip edilen 3,7 milyondan fazla çocuğun elektronik sağlık kayıtlarını inceledi. Takip süreci sonucunda 1.536 beyin tümörü vakası saptanırken, bu tümörlerin yüzde 82,5'inin agresif özellik taşıdığı görüldü.

Radyasyon Dozu ve Risk İlişkisi

Araştırma kapsamında, tek bir baş-boyun bilgisayarlı tomografi (BT) incelemesine eşdeğer radyasyon dozunun beyin tümörü riskinde yaklaşık 1,8 kat artışla ilişkili olduğu belirlendi. Bu artışın, 21 yaşına kadar her 10 bin çocukta yaklaşık sekiz ek beyin tümörü olgusuna karşılık gelebileceği hesaplandı. Radyasyon dozu yükseldikçe riskin de arttığı ve bu durumun özellikle agresif tümörlerde daha net görüldüğü ifade edildi.

Uzmanlar, çocuk ve ergenlerde ortaya çıkan beyin tümörlerinin yaklaşık yüzde 10'unun tıbbi görüntülemelerden kaynaklanan radyasyonla bağlantılı olabileceğini tahmin ediyor. Buna karşın, çalışmanın gözlemsel nitelikte olması nedeniyle elde edilen bulguların tek başına doğrudan bir neden-sonuç ilişkisini kanıtlamadığı vurgulandı.

Tıbbi Gereklilikten Ödün Verilmemeli

Prof. Dr. Uğur Coşkun, araştırmada ortaya konulan göreceli risk artışına rağmen bireysel düzeyde mutlak riskin düşük olduğunu kaydetti. Çalışmanın ilk yazarı Prof. Miglioretti de bu sonuçların, ailelerin çocuklarına tıbben gerekli görüntüleme işlemlerini yaptırmaktan kaçınmaları gerektiği anlamına gelmediğini, bu incelemelerin bazı durumlarda hayat kurtarıcı olabileceğini dile getirdi. Çalışmanın kıdemli yazarı Prof. Rebecca Smith-Bindman ise ağır kafa travması sonrasında beyin kanamasının değerlendirilmesi gibi acil durumlarda BT kullanımının son derece değerli olduğunu, ancak gereksiz kullanımın en aza indirilmesi gerektiğini belirtti.

Coşkun, iyonlaştırıcı radyasyon içeren görüntüleme yöntemlerinin çocuklarda yalnızca uygun klinik gerekçelerle kullanılmasının önemine işaret etti. Çocukların radyasyonun uzun vadeli etkilerine karşı daha hassas olabileceği göz önünde bulundurularak, görüntüleme kararı verilirken beklenen tanısal yarar ile olası risklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.

MR ve Ultrasonografi Alternatif Olabilir

Manyetik rezonans (MR) ve ultrasonografinin iyonlaştırıcı radyasyon içermediğini hatırlatan Coşkun, klinik açıdan uygun durumlarda bu yöntemlerin alternatif olarak değerlendirilebileceğini ifade etti. Acil durumlarda ise BT'nin hızlı ve güvenilir tanı sağlaması nedeniyle vazgeçilmezliğini koruduğu aktarıldı.

Prof. Dr. Uğur Coşkun, araştırmanın temel amacının ailelerde kaygı yaratmak değil, çocuklarda görüntüleme işlemlerinin bilinçli ve uygun şekilde uygulanmasını sağlamak olduğunun altını çizerek şu değerlendirmeyi yaptı: "Bu sonuçlar, çocuklarda gerekli BT incelemelerinden kaçınılması gerektiği anlamına gelmiyor. Önemli olan, her görüntüleme işleminin tıbbi gerekliliğinin değerlendirilmesi, gereksiz tekrarların önlenmesi ve inceleme yapılacaksa tanısal kaliteyi koruyan en düşük uygun radyasyon dozunun kullanılmasıdır. Ailelerin de çocuklarına önerilen görüntüleme işleminin neden gerekli olduğu konusunda hekimlerinden bilgi almaları önemlidir. Mesajımız, erken ve doğru tanıdan ödün vermeden çocukların gereksiz radyasyon maruziyetini mümkün olduğunca azaltmanın önemini vurgulamaktır."

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Çocukluk çağında gerçekleştirilen tıbbi görüntüleme işlemleri ve iyonlaştırıcı radyasyon maruziyeti, tıpta uzun süredir üzerinde durulan koruyucu hekimlik konuları arasında bulunmaktadır. Bilimsel literatürde, tanısal amaçlı kullanılan bilgisayarlı tomografi gibi yöntemlerin taşıdığı potansiyel riskler ile hayat kurtarıcı tanısal değerleri arasındaki dengenin korunması gerektiği sıklıkla vurgulanmaktadır.