"Elektrik dağıtımında en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı var"

Elder Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, enerji dönüşümünde dağıtım şebekelerinin stratejik rolüne dikkat çekerek, sektörün yeni dönemde güçlü, akıllı ve dayanıklı altyapı yatırımlarına odaklanacağını söyledi. Ayrıca Türkiye'de yeni elektrik çağına geçiş için dağıtım şebekelerinde önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı öngördüklerini bildirdi.

Erdeniz, İstanbul'da basın mensuplarıyla bir araya geldiği toplantıda, elektrik dağıtım sektörünün mevcut durumuna, yatırım önceliklerine ve enerji dönüşümünde şebekelerin üstleneceği role ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Elektrik talebindeki artış, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu, elektrikli araçlar, veri merkezleri, yapay zekâ uygulamaları, sanayide elektrifikasyon ve dijitalleşmenin dağıtım altyapısını stratejik bir yatırım alanı haline getirdiğini belirtti. Enerji dönüşümünün artık yalnızca üretim kapasitesiyle açıklanamayacağını ifade etti. Erdeniz, "Enerji dönüşümünün başarısı yalnızca ne kadar yenilenebilir enerji kurduğumuzla değil, bu enerjiyi ne kadar güçlü, akıllı, esnek ve dayanıklı şebekelerle yönetebildiğimizle ölçülecek. Bu nedenle dağıtım şebekeleri enerji dönüşümünün omurgasıdır" dedi.

Türkiye'nin elektrik talebi büyümeye devam edecek

Türkiye'nin elektrik tüketiminin son 12 yılda yaklaşık yüzde 50 artarak 240 teravatsaatten 361 teravatsaate ulaştığını belirten ve Ulusal Enerji Planı'na göre bu rakamın 2035 yılında 510 teravatsaat seviyesine çıkmasının beklendiğini belirten Erdeniz, "Aynı dönemde kurulu gücün 122,5 gigavattan 227 gigavata yükselmesini hedefliyoruz. Sisteme yaklaşık 104 gigavatlık yeni kapasite eklenmesini öngörüyoruz. Elektrik tüketiminde, üretim kapasitesinde ve bağlantı taleplerinde yaşanacak artışın sağlıklı yönetilebilmesi için güçlü bir dağıtım altyapısına ihtiyacımız var. Yeni elektrik çağına geçiş döneminin gerektirdiği dağıtım mimarisini kurabilmek için önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı öngörüyoruz" diye konuştu.

Beşinci tarife döneminde 20 milyar doların üzerinde yatırım

Elektrik dağıtım şirketlerinin Beşinci Uygulama Dönemi kapsamında önemli bir yatırım programına hazırlandığını ve 2026-2030 dönemine ilişkin yatırım tavanının 18,5 milyar dolar olarak belirlendiğini belirten Erdeniz, "Bu rakam, bir önceki döneme göre yatırım önceliğinin daha da güçlendiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde dağıtım şirketlerinin odağında güçlü altyapı, akıllı şebekeler, dijitalleşme, siber güvenlik, afet ve iklim risklerine dayanıklılık, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve tüketiciye daha hızlı hizmet verecek teknolojik kabiliyetler olacak. Sektörün son 12 yılda özelleştirme bedeli dahil Türkiye ekonomisine yaklaşık 33 milyar dolarlık katkı sağladı. Bu dönemde dağıtım şirketleri 20 milyar dolara yakın yatırım gerçekleştirdi. Son beş yıldaki yatırım tutarı ise 12 milyar dolara ulaştı" ifadelerini kullandı.

Abone sayısı 52 milyona ulaştı

Dağıtım altyapısındaki büyümeye ilişkin bilgi veren Erdeniz, "Hat uzunluğu 1 milyon kilometreden 1,6 milyon kilometreye, trafo sayısı ise yaklaşık 350 binden 570 bin seviyesine çıktı. Kayıp-kaçak oranlarında önemli iyileşme sağlandı. Son 12 yılda abone sayısı 36 milyondan 52 milyona yükseldi. Yaklaşık 16 milyon yeni abonenin bağlantısının yapılmasının ve bu abonelerin arz güvenliğinin sağlanmasının ciddi bir yatırım, planlama ve operasyon kabiliyeti gerektiriyor. Kayıp-kaçak oranımızı yüzde 18,5 seviyelerinden yüzde 9'un altına indirdik. Bu iyileşmeyle Türkiye ekonomisine yıllık 1 milyar doların üzerinde katkı sağlanıyor. Türkiye'nin bugün yaklaşık 52 milyon tüketiciye hizmet veren dağıtım sistemiyle Avrupa'nın en büyük ikinci elektrik dağıtım altyapısına sahibiz. Mevcut büyüme trendi sürdüğünde Türkiye'nin 2027 yılında Avrupa'nın en büyük elektrik dağıtım altyapısına sahip ülke konumuna ulaşabilecek" dedi.

Dağıtım 2.0: Akıllı, esnek ve dayanıklı şebeke

Dağıtım şebekelerinin artık yalnızca elektriği taşıyan pasif altyapılar olmadığını vurgulayan Erdeniz, elektrik sisteminin giderek daha dinamik, çok yönlü ve veri odaklı bir yapıya dönüştüğünü söyledi. Erdeniz sözlerini şöyle sürdürdü: "Geçmişte şebekeler elektriğin tüketiciye ulaştırıldığı tek yönlü yapılar olarak görülüyordu. Bugün ise tüketici aynı zamanda üretici olabiliyor; çatısında elektrik üretebiliyor, aracını şarj edebiliyor, depolama sistemleriyle enerji yönetimine katılabiliyor. Bu yeni yapı, dağıtım şebekelerini enerji ve veriyi aynı anda yöneten akıllı platformlara dönüştürüyor. Biz bu dönüşümü Dağıtım 2.0 vizyonu olarak tanımlıyoruz."

Elektrikli araçlar, ısı pompaları, veri merkezleri, yapay zekâ uygulamaları, sanayide elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji entegrasyonunun şebekeler üzerinde yeni kapasite ve esneklik ihtiyacı oluşturduğunu belirten Erdeniz, finansmana erişim ve öngörülebilir regülasyonun yatırım sürecinde kritik başlıklar arasında yer aldığını dile getirdi.

Uzun vadeli ve sürdürülebilir yatırım ortamının dağıtım sektörünün dönüşüm kapasitesini güçlendireceğini belirterek, "Türkiye'nin enerji geleceği artık yalnızca üretimde değil, şebekelerde de yazılıyor" değerlendirmesinde bulundu.

Verimli tüketim için 24 derece çağrısı

Erdeniz, güçlü altyapı yatırımlarının yanı sıra verimli enerji tüketiminin de enerji sisteminin sürdürülebilirliği açısından önem taşıdığını belirterek, yaz aylarında artan soğutma kaynaklı elektrik talebine dikkat çekti.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı öncülüğünde, Elder koordinasyonunda başlatılan "24DereceİleMümkün" kampanyasına değinen Erdeniz, "Klima kullanımında 24 derece, konfor ile tasarruf arasında güçlü bir denge noktası sunuyor. Dağıtım şirketlerimizle birlikte bu mesajı Türkiye'nin dört bir yanındaki tüketicilerimize ulaştıracağız" dedi.

İHA