Fen Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Demir'e Europa Nostra 2026 Ödülü

Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Demir'in yürütücüleri arasında yer aldığı "Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi" projesi, Avrupa Miras Ödülleri/Europa Nostra Ödülleri"nde 2026 Yılı "Yurttaş Katılımı ve Farkındalık" kategorisinde Europa Nostra ödülünün sahibi oldu.

Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Demir'in yürütücüleri arasında yer aldığı proje, kültürel mirasın korunması alanında Avrupa'nın en prestijli ödülü olan "Avrupa Miras Ödülleri/Europa Nostra Ödülleri"nde 2026 Yılı kazananları arasında yer aldı. 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve 11 ili etkileyen deprem felaketinin ardından, bölgedeki kültürel mirasın durumunu tespit etmek amacıyla başlatılan "Kültürel Miras Alanlarındaki Deprem Hasarının Değerlendirilmesi" konu başlıklı proje, "Vatandaş Katılımı ve Farkındalık " Kategorisinde ödüle layık görüldü.

18 ülkeden 30 örnek proje seçildi

Avrupa Komisyonu ve Europa Nostra, kıta genelinde kültürel mirası koruyan ve savunan en başarılı projeleri ödüllendirdi. Avrupa Miras Ödülleri / Europa Nostra Ödülleri 2026 kapsamında, 18 ülkeden 30 örnek proje seçildi. Türkiye, Avrupa Birliği fonu almamasına rağmen, ortaya koyduğu mükemmeliyet sayesinde bu yılın en dikkat çeken kazananlarından biri oldu.

Sosyal medya çağrısıyla başlayan uluslararası başarı

6 Şubat 2023'te meydana gelen ve 11 ili sarsan yıkıcı depremlerin ardından, bölgedeki tarihi ve arkeolojik sit alanlarının durumu hakkında Ege Üniversitesi'nden arkeolog Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, sosyal medya üzerinden tarihi alanlardaki hasarın belgelenmesi için toplumsal bir çağrı yaptı.

Kısa sürede Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Demir'in de sürece dahil olmasıyla çağrı büyüdü. Aralarında arkeologlar, mimarlar, restoratörler, mühendisler ve öğrencilerin bulunduğu 50'den fazla gönüllü bir araya gelerek kolektif bir dijital izleme sistemi kurdu.

Sıfır bütçe, bin 500 miras alanı ve NASA teknolojisi

Hiçbir bütçe kullanılmadan, tamamen gönüllü emeğiyle yürütülen projede; WhatsApp, Instagram ve Google Workspace gibi günlük dijital araçlar birer veri merkezine dönüştürüldü. Sahadaki vatandaşlardan, kurtarma ekiplerinden ve gazetecilerden gelen fotoğraf ve raporlar, uluslararası uydu görüntüleriyle birleştirildi.

Ekip, deprem hasarını tespit etmek için NASA/Caltech ARIA laboratuvarının uydu tabanlı SAR (Sentinel-1 ve ALOS-2) verilerini kullandı. Bu yenilikçi yöntem sayesinde, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Göbekli Tepe, Nemrud Dağı, Arslantepe ve Diyarbakır Kalesi gibi kritik noktalar da dahil olmak üzere tam bin 500'den fazla arkeolojik ve tarihi alan incelendi.

"Tarih öncesi höyükler daha dayanıklı çıktı"

Projenin ürettiği geniş veri seti, gelecekteki afet koruma planları için ezber bozan sonuçlar ortaya koydu. Yapılan analizlerde, depremde en fazla yapısal hasarın Osmanlı Dönemi'ne ait yapılarda meydana geldiği görülürken, tarih öncesi höyüklerin sismik sarsıntılara karşı çok daha yüksek bir direnç ve dayanıklılık gösterdiği belgelendi.

Ekip, toplanan tüm bu hayati verileri araştırmacılara ve kamuoyuna açmak adına 2025 yılında etkileşimli bir çevrimiçi harita yayınlayarak projeyi tamamen açık erişimli hale getirdi.

Ödül jürisi: "Dünyaya örnek bir model"

Europa Nostra Ödül Jürisi, Türkiye'den yükselen bu başarıyı şu sözlerle takdir etti:

"Bu girişim, doğal bir afetin ardından hızlı harekete geçmenin kültürel mirasın korunmasını nasıl destekleyebileceğini göstermektedir. Jüri, akademik gönüllülerin güçlü katkısını ve yurttaş bilimi ile açık verilere dayalı uzaktan algılamanın yenilikçi biçimde bir araya getirilmesini takdir etmektedir. Bu yaklaşım, dünya genelindeki diğer afet bölgelerinde de uygulanabilecek düşük maliyetli ve ölçeklenebilir bir modeldir."

Ödül töreni Lefkoşa'da düzenlendi

Kazanan projeler, 26-30 Mayıs 2026 tarihleri arasında Güney Kıbrıs'ta düzenlenen Avrupa Kültürel Miras Zirvesi kapsamında onurlandırılarak ödüllerini aldı. Kıbrıs Dönem Başkanlığı himayesinde, "Mare Nostrum'un (Akdeniz) Ruhu Olarak Miras" temasıyla gerçekleşen zirvede Lefkoşa Belediye Tiyatrosu'nda yapılan görkemli ödül töreni ile Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Demir ve Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu ödüllerini aldı.

İHA