İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirlerinin edindiği son dakika bilgilerine göre, Avrupa'nın dört bir yanından gelen liderler, Macaristan'ın 1956 yılında Sovyet yönetimine karşı başlattığı Macar Devrimi'nin 70. yıl dönümü vesilesiyle Budapeşte'de buluştu. Anma programı, eski Başbakan Viktor Orban'ın 16 yıllık iktidarının sona ermesinin ardından, Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerde yeni bir dönemin başladığı siyasi atmosferde gerçekleştirildi. Törene 40'tan fazla yabancı heyet katılırken, Macaristan hükümetinin konukları arasında Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa yer aldı. Türkiye'yi ise bu önemli etkinlikte Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz temsil etti.

Parlamentoda Tarihi Oturum

Törenler çerçevesinde Macaristan Parlamentosu'nda yabancı konukların katılımıyla özel bir anma oturumu düzenlendi. 23 Ekim 1956 tarihli arşiv görüntülerinin gösterimi ve saygı duruşu ile başlayan toplantıda, Macaristan Cumhurbaşkanı Andras Baka, Parlamento Başkanı Agnes Forsthoffer, AB başkanları ve eski NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg birer konuşma yaptı. Parlamento Başkanı Forsthoffer, üzerinden 70 sene geçmiş olmasına rağmen bu tarihi günün ışığının solmayacağını vurguladı. Cumhurbaşkanı Baka ise Macarların o gün kendi geleceklerini belirleme hakkını yeniden sahiplendiğini belirtti.

Liderlerden Çarpıcı Mesajlar

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, konuşmasında Macaristan Başbakanı Peter Magyar'ın seçim zaferine değinerek halkın değişim için sandığa gittiğini ifade etti. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa halkın komünist diktatörlüğe karşı ayaklandığını hatırlatırken, eski NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ise 1956 devrimi ile Ukrayna'da yaşanan savaş arasında paralellikler kurdu. Parlamentodaki oturumun ardından Başbakan Peter Magyar, Kossuth Meydanı'nda toplanan kalabalığa hitap ederek ülkenin açık bir tercih yaptığını ve özgür Avrupa'ya ait olduğunu kaydetti. Etkinlikler kapsamında tarihi rotada meşale yürüyüşü de düzenlendi.

1956 Macar Devrimi'nin Arka Planı

23 Ekim 1956 tarihinde Budapeşte'de öğrencilerin özgürlük, demokrasi ve Sovyet birliklerinin çekilmesi talepleriyle başlattığı gösteriler kısa sürede ülke geneline yayılmıştı. Reform yanlısı bir hükümetin kurulmasını sağlayan ayaklanma, 4 Kasım 1956'da Sovyet ordusunun müdahalesiyle kanlı bir şekilde bastırılmıştı. Olaylar sonucunda yaklaşık 3 bin kişi hayatını kaybederken, binlerce insan ülkeyi terk etmek zorunda kalmıştı.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

1956 Macar Devrimi, Doğu Bloku ülkelerinde Sovyet müdahalesine karşı gerçekleştirilen ilk büyük halk ayaklanmalarından biri olarak tarihe geçmiştir. Budapeşte'deki bu yıl dönümü anmaları, günümüzdeki uluslararası jeopolitik dengeler ve Doğu-Batı ilişkileri bağlamında diplomatik açıdan kritik bir sembolik önem taşımaktadır.