İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirlerinin edindiği son dakika bilgilerine göre, Türkiye genelinde 12 büyükşehirde gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, mahalle kültürü ve komşuluk ilişkilerindeki değişimi gözler önüne serdi. Esenler Belediyesi bünyesindeki Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi ve Adamor Araştırma Merkezi iş birliğiyle hazırlanan Türkiye’de Mahalle Kültürü, Komşuluk İlişkileri ve Aile Araştırması, toplumsal bağlardaki dönüşümü rakamlarla ortaya koydu.

İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya, Tekirdağ, Kayseri, Samsun, Trabzon, Erzurum, Malatya ve Gaziantep illerinde 25 yaş ve üzeri bin 622 kişinin katılımıyla yapılan çalışmada dikkat çekici oranlar elde edildi. Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların yüzde 29,9’u komşuluk ilişkilerinin neredeyse sona erdiğini, yüzde 38,1’i büyük ölçüde zayıfladığını, yüzde 22’si ise zayıflamaya başladığını bildirdi. İlişkilerin değişmediğini ve önemini koruduğunu düşünenlerin oranı ise sadece yüzde 8,9 olarak kaydedildi.

Dijitalleşme Sosyal Bağları Koparıyor

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Feyza Korkmaz Sağlam, çalışmaya katılanların yüzde 85’inin günlük pratiklerdeki komşuluktan memnun olduğunu ancak neredeyse yüzde 90’lık kesimin komşuluğun geleceğine dair olumsuz bir bakış açısına sahip olduğunu vurguladı. Sağlam, günümüzde dijitalleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte en temel ihtiyaçların dahi sanal ortamda karşılandığına işaret etti.

İnsanların artık komşusunun kapısını çalıp tuz veya ekmek isteme gibi eylemleri ilk tercih olarak görmediğini belirten Sağlam, "Etkileşim olmayınca paylaşım olmuyor, dayanışma olmuyor ve bu giderek mahalleye ve kente ilişkin bir aidiyeti de düşürüyor" değerlendirmesinde bulundu. Öte yandan araştırmada, cenaze ve düğün gibi büyük yaşam olaylarında vatandaşların hâlâ güçlü bir dayanışma sergileme eğiliminde olduğu da tespit edildi.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Şehir sosyolojisinde mahalle ve komşuluk kavramları, bireylerin sosyal aidiyet duygusunu besleyen temel unsurlar arasında yer almaktadır. Modernleşme ve dijitalleşme süreçlerinin getirdiği bireyselleşme eğilimi, geleneksel dayanışma ağlarının yapısal bir dönüşüm geçirmesine neden olmaktadır.