İhlas Haber Ajansı (İHA) Karabük muhabirlerinin sahadan aktardığı bilgilere göre, UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan Karabük'ün Safranbolu ilçesindeki 230 yıllık Demirciler Çarşısı'nda çırak yetişmemesi, geleneksel demirciliğin geleceğini tehdit ediyor. Sadrazam İzzet Mehmet Paşa tarafından 1796 yılında Akçasu Deresi'nin iki yakasına kurulan çarşı, sıcak ve soğuk demircilik el sanatlarının üretildiği tarihi dokusuyla bugün de işlevini sürdürüyor.

Geçmişte tarım aletlerinden kapı kilitlerine kadar pek çok ürünün üretildiği çarşıda, bugün geleneksel demir işçiliğini sürdüren yalnızca 4 ustanın kalması mesleğin geleceğine ilişkin endişeleri artırıyor. Yüzyıllardır demirin dövüldüğü ve onlarca ustanın yetiştiği tarihi dükkanlar, çırak yetişmemesi ve mesleğin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalması sebebiyle artık hediyelik eşya dükkanına dönüşüyor.

Tarihi Çarşının Orijinalliği Korunuyor

UNESCO tescilli kilit ustası Hüseyin Özdemir, yaptığı açıklamada, 1796 yılında Safranbolu'da kurulan Demirciler Çarşısı'nın günümüzde faaliyetlerini sürdüren ve tarihi dokusuyla orijinalliğini koruyan tek çarşı olduğunu belirtti. Bölgede o dönemlerde her meslek grubunun kendine ait bir arastası bulunduğunu ifade eden Özdemir, Safranbolu'da kuruluş amacını koruyarak faaliyetlerini sürdüren tek yerin burası kaldığını aktardı.

Fabrikasyon üretimin yaygınlaşması ve teknolojinin gelişmesiyle geleneksel demirciliğin gerilemeye başladığını anlatan Özdemir, Safranbolu'nun UNESCO Dünya Miras Listesi'ne alınmasının ardından tarihi evlerde gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarının mesleğe yeniden ihtiyaç duyulmasını sağladığını kaydetti. Tarihi yapıların restorasyonunda kullanılan kapı kilitleri, tokmakları, kulpları ve menteşeleri gibi geleneksel demir işçiliği ürünlerini geçmişteki tekniklerle üretmeye çalıştıklarını dile getirdi.

Sıcak Demirin Geleceği Soğuk Oldu

Kaybolmaya yüz tutan meslekler arasında bulunmasına rağmen ümitlerini kaybetmediklerini belirten Özdemir, gençlerin bu tür mesleklere ilgi göstermemesinin mesleği bitme noktasına getirdiğini vurguladı. Özdemir, asıl mesleğin kendisinden ziyade bu mesleği yaşatan ustaların sonunun geldiğini gördüklerini ifade ederek çarşının demirci çarşısı olarak yaşamaya devam etmesini istediklerini kaydetti.

Çarşının En Genç Ustası Durumdan Endişeli

Demirciler Çarşısı'nın en genç ustası Cihan Ünal ise 15 yaşından itibaren tamamen bu iş üstüne çalıştığını ve Türkiye'nin en genç kilit ustalarından biri olduğunu söyledi. Gençlere tavsiyelerde bulunan Ünal, tek olmanın üzücü olduğunu belirterek demirci dükkanlarında sadece 4-5 ustanın kaldığını ve en küçüğünün kendisi olduğunu dile getirdi. Ünal, yaptığı iş dolayısıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı kartı verilmeye layık görüldüğünü sözlerine ekledi.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Safranbolu, Osmanlı dönemi kentsel mimarisini ve geleneksel el sanatlarını günümüze taşıyan en önemli koruma alanlarından biri olarak öne çıkmaktadır. UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan tarihi ilçe, arasta kültürü ve geleneksel esnaflık faaliyetlerinin yaşatıldığı nadir merkezler arasında bulunmaktadır.