İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirlerinin edindiği son dakika bilgilerine göre, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Lideri Nikos Hristodulidis tarafından hazırlanan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Birleşmiş Milletler'e sunulduğu ifade edilen 19 maddelik öneri paketinin ayrıntıları Rum basınında geniş yer buldu.

Fileleftheros gazetesinde yayımlanan detaylara göre, Rum lider Hristodulidis'in hazırladığı metinde Maraş'ın iadesi, Türk askeri unsurlarıyla doğrudan temas kurulması, Mağusa Limanı'nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi ve garantörlük konusunun yeniden müzakere edilmesi gibi başlıklar yer alıyor. Bununla birlikte, toprak ve mülkiyet meselelerinin güvenlik ve garantiler başlığıyla birlikte ele alınması ve 2017 yılında İsviçre'de sonuçsuz kalan Crans-Montana görüşmelerinin yeniden temel alınması talep ediliyor.

Maraş ve Mağusa Limanı Formülü

Pakette yer alan en dikkat çekici maddelerden biri, Maraş'ın iade edilmesi karşılığında Mağusa Limanı'nın Avrupa Komisyonu gözetiminde açılmasını öngören teklif oldu. Rum tarafının bu formülü ilk kez 2006 yılında Finlandiya'nın Avrupa Birliği dönem başkanlığı sürecinde gündeme getirdiği bilinirken, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman bu teklife daha önce tepki göstermişti. Erhürman, Mağusa Limanı'nın zaten açık olduğunu vurgulayarak esas sorunun Kıbrıs Türk halkının Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapamaması olduğunu dile getirmişti.

Hristodulidis'in listesinde ayrıca Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askeri yetkilileri arasında BM Barış Gücü gözetiminde doğrudan diyalog kurulması, geçiş kapılarının artırılması, mayınlı alanların temizlenmesi ve çeşitli kültürel projelerin hayata geçirilmesi gibi maddeler bulunuyor. Son maddede ise liderlerin toplantısının ardından garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık ile Avrupa Birliği'nin katılımıyla genişletilmiş bir toplantı düzenlenmesi isteniyor.

İki Devletli Çözüm Vurgusu

Türkiye ve KKTC hükümetleri, Kıbrıs meselesinde federasyon müzakerelerinin Crans-Montana'da tüketildiğini savunuyor. Ankara ve Lefkoşa yönetimi, çözümün iki ayrı devletin egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü temelinde ele alınması gerektiğini belirtiyor.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Kıbrıs meselesi, Ada'nın statüsü, güvenlik ve garantörlük düzenlemeleri nedeniyle uzun yıllardır uluslararası diplomasi ve Türk dış politikasının en kritik başlıkları arasında yer almaktadır. Tarafların federasyon ile iki devletli çözüm arasındaki temel yaklaşım farklılıkları, kapsamlı bir müzakere sürecinin başlamasını zorlaştıran temel unsurlar arasında bulunuyor.