Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ve Putin görüşmesi ilişkileri nasıl etkileyecek?

Kim Jong Un, 2019'da ilk kez Rusya'yı ziyaret ettiğinde, Putin'le yaptığı görüşme, dönemin ABD Başkanı Donald Trump'la yapılan gösterişli toplantıların ve Kuzey Kore'nin tek antlaşma müttefiki ve ana ekonomik ortağı Çin ile görüşmek üzere yapılan çok sayıda ziyaretin ortasında neredeyse sonradan akla gelen bir düşünceydi. Lider Kim Jong Un, Kovid-19 salgını öncesinden bu yana ilk dış ziyareti olarak müttefiği Çin'i değil Rusya'yı seçti ve bu da onun sınırlarındaki iki büyük gücü dengeleme arayışında olabileceği ihtimalini artırıyor. 

Putin ve Kim'in silah anlaşması ya da ekonomik yardım gibi önemli bir konuda anlaşıp anlaşamayacaklarını zaman gösterecek, ancak bağları onarmaya yönelik hamlelerinin Ukrayna'daki savaş, Güney Kore ve Japonya ile gerilimler ve Çin-ABD rekabeti üzerinde etkileri olabilir. 

Rusya Uzak Doğu Federal Üniversitesi'nden Artyom Lukin, "Kuzey Kore, hiçbir gerçek müttefiki olmadan, temelde tek başına kaldı" dedi. "Artık Kuzey Kore'nin kelimenin tam anlamıyla siyasi-askeri anlamda müttefiklere ihtiyacı var." diye ekledi.

Çin'in Pyongyang'ın ana müttefiki ve koruyucusu olacağını ancak Rusya'nın da bir rolü olacağını söyledi. "Çin-Kuzey Kore ittifakından farklı olarak Rusya-Kuzey Kore ittifakı eşitlerin ittifakı olacak" diye ekledi.

İktidarının başlarında, Kim'in Pekin ve Moskova ile ilişkileri soğuktu; her iki ülke de nükleer silahlar ve füze programları nedeniyle Kuzey Kore'ye karşı uluslararası yaptırımlara katılıyordu. Ancak 2018'den bu yana Kim, bağları onarmak için harekete geçti ve Çin ile Rusya'yı ABD ve diğerlerinden ayıran rekabetten yararlandı.

Pyongyang ve Moskova, Kuzey Kore'nin Rusya'ya silah sağlayacağı yönündeki iddiaları reddetti ancak muhtemelen ortak tatbikatlar da dahil olmak üzere askeri bağları güçlendirme sözü verildi ve tartışmalar Rusya'nın Kuzey'e insani yardımını da kapsayabilir.

Bazı analistler ve Pekin merkezli diplomatlar, Çin'in, Kim'in yıllar sonra ilk uluslararası gezisinde Rusya'yı ziyaret etme kararını hafif bir karar olarak görebileceğini söylüyor.

Kim, 2018'de lider olarak bilinen ilk yurt dışı gezisinde Xi'yi Pekin'de ziyaret etti ve en son Xi, 2019'da, yani KOVİD salgınının patlak vermesinden hemen önce Pyongyang'ı ziyaret ettiğinde tanışmışlardı.

Güney Kore'nin Seul kentindeki Yonsei Üniversitesi'nde Çin Araştırmaları profesörü John Delury, "Eğer Xi Jinping iseniz, Kim'in pandemi öncesinden bu yana Kuzey Kore dışındaki ilk gezisinde neden Pekin'i değil de Vladivostok'u ziyaret ettiğini merak etmelisiniz" dedi.

"Soğuk Savaş sırasında, Kim'in büyükbabası (Kim Il Sung), sosyalist blok içinde egemenlik yarışına kilitlenmiş olan Pekin ve Moskova'nın kibirleri ve kaygıları üzerinde kurnazca ve etkili bir şekilde oynadı" diye ekledi. "Bu yeni Soğuk Savaş benzeri ortamda, Kim'in onlar yerine Putin'i seçmesinden Çinlilerin biraz rahatsız olduğu ihtimalini göz ardı etmemeliyiz."

Çin dışişleri bakanlığı zirveyle ilgili yorum talebine hemen yanıt vermedi. Zirveyle ilgili yorum yapmak isteyen birçok Çinli akademisyen, konunun çok hassas olduğunu söyleyerek reddedildi. Çin devlet medyasında yer alan birkaç haberde yalnızca Rusya ve Kuzey Kore'nin toplantıyla ilgili resmi açıklamalarına atıfta bulunuldu.

Seul'deki Ewha Üniversitesi'nden profesör Leif-Eric Easley, Kuzey Kore liderinin "yeni Soğuk Savaş" jeopolitiğinden yararlanmaya olan ilgisi göz önüne alındığında, Kim'in salgın sonrası yurt dışındaki ilk hedefi olarak Rusya'yı seçmesinin şaşırtıcı olmadığını söyledi. Buna rağmen Kuzey Kore, Çin ve Rusya arasında gerilim ve güvensizliğin devam ettiğini ve bunun ortak askeri tatbikatlar veya hassas askeri teknolojinin transferi gibi konularda işbirliğini sınırlayabileceğini söyledi.

Easley, "Putin'in Kim'e nükleer cihazları minyatürleştirecek veya nükleer enerjiyle çalışan denizaltıları harekete geçirecek teknolojiyi sağlaması pek olası değil çünkü çaresiz bir savaş makinesi bile askeri mücevherlerini eski, aptal mühimmatlarla takas etmez." dedi. "Rusya, Kuzey Kore ve Çin arasında güven o kadar düşük ki, üçünün gerçek bir ittifakı ne inandırıcı ne de sürdürülebilir."

 

Reuters