Putin'den Erdoğan'a: Tahıl anlaşmasını görüşmeye hazırız

Rusya, Birleşmiş Milletler ve Türkiye'nin arabuluculuğundan bir yıl sonra, kendi gıda ve gübre ihracatının engellerle karşı karşıya kalmasından ve ihtiyaç sahibi ülkelere yeterli miktarda Ukrayna tahılının gitmediğini söyleyerek Temmuz ayında anlaşmadan çekildi.

Daha önce Putin'i anlaşmaya sadık kalmaya ikna etmede önemli rol oynayan Erdoğan ve Birleşmiş Milletler, Putin'in anlaşmaya geri dönmesi için çabalıyor.

Karadeniz Soçi'deki toplantının açılışında konuşan Putin, Erdoğan'a Türkiye'de bir doğalgaz merkezi kurma konusundaki görüşmeleri tamamlamayı umduklarını ve tahıl anlaşmasını da görüşeceklerini söyledi. Putin, Erdoğan'a "Tahıl anlaşması konusunu gündeme getirme niyetinde olduğunuzu biliyorum" dedi ve ekledi "Bu konuda müzakerelere açığız."

Erdoğan ise:

"Herkes bugünkü toplantımızdan ne çıkacağını bekliyor" dedi. "Toplantının ardından basın toplantısında verilecek mesajın, başta Afrika ülkeleri olmak üzere tüm dünya için önemli bir adım olacağına inanıyorum." ifadelerini kullandı.

Anlaşma, Ukrayna'dan tahılın Karadeniz yoluyla dünya pazarlarına ulaştırılmasını ve Birleşmiş Milletler'in Rusya'nın geçen yıl Şubat ayında Ukrayna'yı tam ölçekli işgaliyle daha da kötüleştiğini söylediği küresel gıda krizini hafifletmeyi amaçlıyordu. Rusya ve Ukrayna, dünyanın en önemli tarım üreticilerinden ikisi olup, buğday, arpa, mısır, kolza tohumu, kolza yağı, ayçiçeği tohumu ve ayçiçek yağı pazarlarında önemli ülkelerdir.

BM'DEN 'SOMUT ÖNERİLER'

Putin, Batı'nın aynı zamanda Rusya'nın gıda ve gübre ihracatını kolaylaştırmak amacıyla Birleşmiş Milletler ile mutabakata varılan ayrı bir mutabakatı yerine getirmesi halinde Rusya'nın tahıl anlaşmasına geri dönebileceğini belirtti. Rusya'nın gıda ve gübre ihracatı, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrasında uygulanan Batı yaptırımlarına tabi olmasa da Moskova, ödemeler, lojistik ve sigorta üzerindeki kısıtlamaların sevkiyatları engellediğini söyledi.

BM Genel Sekreteri António Guterres Perşembe günü yaptığı açıklamada, Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov'a anlaşmayı yeniden canlandırmayı amaçlayan "bir dizi somut öneri" gönderdiğini kaydetti. Moskova'nın ana taleplerinden biri Rusya Tarım Bankası'nın SWIFT uluslararası ödemeler sistemine yeniden bağlanmasıdır. AB, işgale yanıt olarak uygulanan kapsamlı yaptırımların bir parçası olarak Haziran 2022'de bunu kesmişti.

Rusya dışişleri bakanlığı sözcüsü Maria Zakharova Cumartesi günü yaptığı açıklamada, anlaşmanın ima ettiği şeylerin geçen sefer belirtilmeden uygulanmadığını söyledi. Rusya devlet televizyonu, Erdoğan görüşmesine ilişkin raporunda, Rusya'ya verilen sözlerin yerine getirilmesi gerektiğini söyledi.

Rusya, komşusunu işgal ettiğinden beri Ukrayna'nın Karadeniz limanlarını ablukaya aldı ve Ukrayna'nın on milyonlarca metrik ton ürün ihraç etmesine olanak tanıyan BM destekli anlaşmadan çekildikten sonra tüm gemileri potansiyel askeri hedef olarak görmekle tehdit etti.

Buna yanıt olarak Ukrayna, Romanya ve Bulgaristan yakınındaki Batı Karadeniz kıyılarını kapsayan bir "insani koridor" ilan etti. Pazar günü ise Liberya bandıralı Anna-Theresa adlı üçüncü bir gemi koridordan İstanbul üzerinden Karadeniz'den çıktı.

Rusya ayrıca, Putin'in Türkiye'ye daha sonra Türk tesislerinde işlenmek ve en çok ihtiyaç duyan ülkelere nakledilmek üzere indirimli fiyatlarla 1 milyon tona kadar Rus tahılı tedarik etme girişimini de ele alıyor.

 

Reuters