Türkiye-Azerbaycan ilişkilerine dijital diplomasi modeli

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki köklü kardeşlik bağlarının dijital haberlere nasıl yansıdığı kapsamlı bir araştırmayla mercek altına alındı. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi ile İZAZDER iş birliğinde hazırlanan çalışmada, ortak tarih ve kültürün dijital dünyada daha görünür hâle gelmesine yönelik yeni bir iletişim modeli önerildi.

Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi ile İzmir Azerbaycan Derneği (İZAZDER), Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin dijital medyadaki görünümünü ortaya koymak amacıyla kapsamlı bir araştırma yürüttü. 2020-2025 dönemini kapsayan çalışmada, Türkiye ve Azerbaycan'da en fazla ziyaret edilen toplam 10 dijital haber platformu esas alındı. Türkiye'den 5, Azerbaycan'dan 5 platformda yayımlanan 1.065 haber üzerinden, öne çıkan konular ve iki ülke arasındaki kardeşliğin kamuoyuna nasıl aktarıldığı değerlendirildi.

Araştırmanın bulguları ve bu bulgulardan hareketle geliştirilen iletişim modeli, "Türkiye-Azerbaycan İlişkilerinin Dijital Haberlerdeki Yansımaları: Kültürel Diplomasi Perspektifinden Bir Model Önerisi" başlıklı e-kitapta bir araya getirildi.

Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi ile İZAZDER arasında 6 Nisan 2026 tarihinde yürürlüğe giren iş birliği protokolü kapsamında hazırlanan çalışma, Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi akademisyenleri Doç. Dr. Selin Bitirim Okmeydan ve Doç. Dr. Petek Durgeç ile Yaşar Üniversitesi akademisyeni Dr. Öğr. Üyesi Cudi Kaan Okmeydan tarafından kaleme alındı. Araştırma, Global Academy Yayınevi tarafından e-kitap olarak yayımlandı.

Ortak değerler dijital geleceğe taşınmalı

Çalışmayı değerlendiren İZAZDER Yönetim Kurulu Başkanı Perviz Altay, araştırmanın Türkiye-Azerbaycan kardeşliğinin dijital medyada daha güçlü ve sürekli biçimde anlatılmasına katkı sağlayacağını belirtti. Ortak değerlerin dijital medya aracılığıyla genç kuşaklara aktarılmasının önemine dikkat çeken Altay, şunları söyledi: "Türkiye ile Azerbaycan'ı ortak tarih, dil, kültür ve hafıza birbirine bağlıyor. Dijital medya, 'Tek Millet, İki Devlet' anlayışının genç kuşaklara aktarılmasında önemli bir alan hâline geldi. Bu çalışma da mevcut tabloyu bilimsel verilerle ortaya koyarken ortak değerlerimizi geleceğe taşıyacak öneriler sunuyor."

Bin 65 haber incelendi

Araştırma kapsamında Türkiye ve Azerbaycan'da en fazla ziyaret edilen beşer dijital haber platformu incelemeye alındı. Türkiye'den 581, Azerbaycan'dan 484 olmak üzere toplam bin 65 haber analiz edildi. Haberlerin "Savaş/Güvenlik", "Stratejik İttifak", "Ekonomi", "Doğal Afet" ve "Kültür/Sanat" olmak üzere beş ana başlıkta toplandığı belirlendi.

Çalışmada, 2020 yılında İkinci Karabağ Savaşı nedeniyle savaş ve güvenlik konularının iki ülke medyasında da ağırlık kazandığı görüldü. Sonraki yıllarda ise ekonomik iş birliği, stratejik ortaklık, afet dönemlerindeki dayanışma ve kültürel etkileşim başlıkları daha görünür hâle geldi.

Araştırmaya göre Türk haber platformlarında stratejik ittifak ve ekonomik iş birliği konuları daha düzenli biçimde ele alındı. Azerbaycan medyasında ise savaş ve güvenlik başlıklarının yanı sıra özellikle son yıllarda kültür ve sanat içerikleri öne çıktı. Türk dijital medyasında kültür ve sanat temalı haberlerin sınırlı kaldığı tespit edildi.

Başkan Perviz Altay, araştırmanın bu sonucunun önemli bir ihtiyaca işaret ettiğini belirterek, "Kardeşlik bağlarımız güçlü; ancak bu bağların dijital medyada düzenli ve çok yönlü biçimde anlatılması gerekiyor. Kültür, sanat, gençlik, eğitim ve ortak miras başlıkları gündelik haber akışında daha fazla yer bulmalı" dedi.

Sosyal medyadan haber gündemine

Çalışmada ayrıca "Türkiye-Azerbaycan İlişkileri Medya Etkileşimi Modeli" adıyla yeni bir model geliştirildi. Model, sivil toplum kuruluşları ve dijital topluluklar tarafından sosyal medyada oluşturulan gündemlerin haber medyasına taşınmasını, haberleştirilen içeriklerin yeniden dijital platformlarda yayılmasını ve böylece iki ülke arasındaki kültürel bağların daha geniş kitlelere ulaşmasını öngörüyor.

Araştırmada kültürel diplomasinin daha etkili ve kalıcı hâle gelmesi için genç kuşaklara yönelik dijital çalışmalar yapılması, ortak kültürel içerikler hazırlanması, iki ülke medyası arasındaki iş birliklerinin artırılması ve ortak dijital platformlar kurulması öneriliyor.

Çalışmanın önsözünde, projeye akademik birikimiyle yön veren Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdullah Temizkan'ın yanı sıra İZAZDER Yönetim Kurulu Başkanı Perviz Altay, Başkan Yardımcısı E. Orkun Kılıç ve dernek ekibinin katkılarına teşekkür edildi.

İHA