Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, "Sınava girerken öğrenci nasıl telefonunu dışarıda bırakıyorsa, zihninde de ‘sınav ne olacak’ sorusunu vestiyere bırakacak." ifadesini kullandı.Üsküdar Üniversitesi'nden yapılan açıklamaya göre, bu yıl 3 milyon 527 bin 463 adayın başvuru yaptığı Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS), 17 ve 18 Haziran'da yapılacak.Açıklamada görüşlerine yer verilen psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, YKS sınavı öncesinde öğrenci ve ailelere stres yönetimiyle ilgili hayati önerilerde bulundu.Sınavı “akademik başarı stresi” olarak tanımlayan Tarhan, performans anksiyetesi olan kişilerin stres kaynağına doğru anlamlar yüklerse stresini yönetebileceğini belirtti.
Doğru anlam yüklemeyi örneklerle açıklayan Tarhan, şunları kaydetti:"Kişi, ‘Bu hayat yolunda ilerlerken önemli bir basamak. Ben bu basamağı aşarsam bir şeyler kazanırım. Eğer bu basamağı aşamazsam, sadece bir basamak kaybediyorum, seneye tekrar bu basamağı geçerim’ diye düşündüğü zaman elinden gelenin en iyisini yapıyor ama sonuçta kabullenici oluyor.Bu stres yönetilmiş stres haline geliyor. ‘Ben başaramazsam mahvolurum, benim için felaket olur, kimse beni sevmez’ gibi düşünceleri, şartlanmaları varsa bu sınavı ortasında bırakır, sınavı kaybeder bildiklerini de yapamaz."- "Çocuklar strese girmekte haklı"Akademik sınavların belirsizlik içerdiğini ve bu nedenle çocuklarda strese neden olduğunu ifade eden Tarhan, şöyle devam etti:"YKS, LGS gibi üç harfliler var. Çocuklar strese girmekte haklılar. Ne olacağını bilmemek gençlerin kaygısını yükseltiyor ama böyle durumlarda aile de o kaygıyı kontrol edebilir. Yüksek motivasyon dediğimiz ‘yaparsın, aslansın’ dediği zaman çocukta sorumluluk duygusu yüksekse başaramama ihtimali aklına gelir, kaygısı artar. Çocuğun sorumluluk duygusu yüksekse yaklaşım farklı, sorumluluk duygusu düşükse yaklaşım farklı oluyor.
Çocuğun sorumluluk duygusu yüksekse, çok kaygılı değilse, hırslıysa burada aile ona, ‘önemli değil, kazanmasan da olur’ derse çocuğun daha çok stresi artar. Böyle durumlarda, ‘sen geçmişte çok deneme testleri yaptın, çok defa başarılı oldun, şu kadar daha çalıştın’ diye olumlu taraflarını hatırlatırsa, çocuk ‘elimden gelen gayreti gösterdiğimi ailem de anlıyor’ der, böyle durumda kaygısı hemen aşağı iner. Çocuk sorumsuz, gevşekse zaten onu devamlı ailenin motive etmeye çalışması gerekiyor."Hayatta iyi ve güzel şeylerin emek vererek, bedel ödeyerek, adım adım, sindirerek kazanılması gerektiğini kaydeden Tarhan, “Çocuk emek ve gayret ile bir şeyleri edinmezse onları hakkı gibi görüyor. İlk baştan hayatın sorumlulukları öğretilmemişse, anne baba hep o eşiği tamamlamışsa, sınava giderken kalemini bile ailesi vermişse, bunlar da sınav nedir bilmeyen, umursamaz çocuklar oluyor." değerlendirmesinde bulundu.Sınava girerken sonuca değil sürece odaklanılması gerektiğini vurgulayan Tarhan, "'Ben şu kadar çalıştım, muhtemelen şöyle bir sonuç bekliyorum, bu sonuca ulaşırsam başarılıyım.' demeli kişi. 'Ben sınavda başarılı olacağım.' düşüncesi de kaygı yaratır. 'Başarılı olmak zorundayım' düşüncesi de başarısızlık korkusuna sebep olur. Sınav esnasında oturup bunu düşünür. Oysa sınav esnasında çocuk, telefonunu nasıl dışarıda bırakıyorsa, bütün düşüncelerini de zihninde vestiyere atacak.Ondan sonra da ‘şu anda benim önceliğim elimdeki soruların en iyi şekilde yapmak. En iyi bildiğim yerden başlamak. Bilmediğim konuları en sona bırakmak’ gibi sınav danışmanlarının öğrettiği yöntemleri uygularsa kişi, sınavla ilgili kaygısını azaltır. Sınavı yönetmeyi öğrenen bir genç bir çocuk, hayatta birçok zorluğu yönetmeyi öğrenmiş olur." ifadelerini kullandı.- Ailenin yanında olduğunu hissettirmesi, kaygıyı azaltırProf. Dr. Nevzat Tarhan, anne babaların da gençlere desteğini hissettirmesi gerektiğini ifade ederek, şöyle devam etti:"Anne baba 'Evladım bu sınav senin için bir ölüm kalın meselesi değil. Seni başarılı olsan da seviyoruz. Başarılı olmasan da seviyoruz ama başarılı olmak senin geleceğin için önemli. Bunun için elinden gelenin en iyisini yapmaya çalış. A planı olmazsa B planı, C planı var.' dİyerek yanında olduğunu hissettirmesi çocuğun içindeki kaygıyı azaltır.Bu nedenle burada ailenin tutumu önemli. Çocuğun olaya bakışı da 'Benim hayattaki hedefime ulaşmam için bu sınav engellerini aşmam gerekiyor. Bu benim için korkulacak bir şey değil. Aşılacak bir şey.’ dediği zaman A planı, B planı bir şekilde aşabilir. Böyle düşünecek ve bugün olmazsa yarın aşar."Sınavın sonuç odaklı bir düşünce olmaması gerektiğine dikkati çeken Tarhan, “Başarılı olur muyum, olmaz mıyım düşüncesinden ziyade süreç odaklı düşülmelidir. ‘Bu sınavda başarılı olmak için şu kadar soru çözmem, şunları yapmam lazım’ dediği zaman, yani insan kontrol edebileceği bir şey düşündüğü ve ona odaklandığı zaman stres olmaz. Kontrol edemeyeceği şeylere odaklandığı zaman kaygı olur. Kontrol edemeyeceği şey sonuçtur." değerlendirmesinde bulundu.
Başkalarıyla kendini kıyaslamanın kaygıyı artırdığını ifade eden Tarhan sözlerini şöyle tamamladı:"Stresle ilgili buzlanmalar vardır hayatta. Bu buzlu yolda giderken, buzlanma varsa her şey yolunda gibi gidersiniz, gizli buzlanmada takla atarsınız.Bunun gibi hayatta da böyle görülmez stresler vardır. Bunlara karşı da korkulu yaklaşmak yerine, iki ayağın havada yürümeyeceksin. Bir adım atarsın diğerine bakarsın, diğerini atarsın. Koşarak yürümek, stresli yürümek, buzlanmada kaymaya, düşmeye neden olur."
AA
AA
